Volume Indicator म्हणजे काय?, त्याचे प्रकार, वापर आणि फायदे या लेखात जाणून घेऊया. शेअर बाजारातील ट्रेंड ओळखण्यासाठी Volume Indicator कसा मदत करतो हे समजून घेऊया.
जर तुम्ही शेअर मार्केट, क्रिप्टो ट्रेडिंग किंवा फॉरेक्स ट्रेडिंगमध्ये नवीन असाल, तर तुम्ही “Volume Indicator” हा शब्द नक्की ऐकला असेल. पण अनेकांना अजूनही हा इंडिकेटर नक्की काय दाखवतो, तो कसा वाचायचा आणि ट्रेडिंगमध्ये त्याचा वापर कसा करायचा — हे नीट समजत नाही. आजच्या या लेखात आपण Volume Indicator म्हणजे काय, त्याचे प्रकार, उपयोग आणि फायदे सोप्या मराठी भाषेत जाणून घेणार आहोत.
🔍 Volume Indicator म्हणजे काय?
Volume Indicator हा एक तांत्रिक इंडिकेटर (Technical Indicator) आहे जो मार्केटमध्ये एका विशिष्ट काळात झालेल्या खरेदी-विक्रीच्या प्रमाणाचे (Trading Volume) मोजमाप करतो.
सोप्या भाषेत सांगायचं झालं तर — Volume म्हणजे किती शेअर्स, कॉंट्रॅक्ट्स किंवा कॉइन्स एका कालावधीत ट्रेड झाले ते दाखवणारा आकडा. हा इंडिकेटर आपल्याला सांगतो की मार्केटमध्ये गुंतवणूकदार किती सक्रिय आहेत आणि किंमतीतील हालचाल (price movement) मजबूत आहे की नाही.
💡 Volume Indicator का महत्त्वाचा आहे?
Volume Indicator चा मुख्य उद्देश म्हणजे — किंमत बदलाच्या मागे खरी ताकद आहे का नाही हे समजणे. जर एखाद्या स्टॉकची किंमत वाढत असेल पण Volume कमी असेल, तर ती हालचाल टिकणार नाही अशी शक्यता असते. पण किंमत वाढताना Volume देखील जास्त असेल, तर त्या हालचालीला मजबूत “Buying Pressure” मिळतो आणि ट्रेंड अधिक विश्वासार्ह बनतो.
👉 सोपा उदाहरण:
-
किंमत वाढते + Volume वाढतो = Uptrend मजबूत
-
किंमत वाढते + Volume घटतो = Uptrend कमजोर
-
किंमत घटते + Volume वाढतो = Downtrend मजबूत
-
किंमत घटते + Volume घटतो = Downtrend कमजोर
📊 Volume Indicator चे मुख्य प्रकार.
1️⃣ Simple Volume Bars (साधे व्हॉल्युम बार्स)
हे सर्वात बेसिक आणि लोकप्रिय स्वरूप आहे. चार्टमध्ये प्रत्येक कॅंडलस्टिकच्या खाली हे दिसतात.
-
हिरवा बार → किंमत वाढली (खरेदी वाढली)
-
लाल बार → किंमत घटली (विक्री वाढली)
हे बार्स पाहून तुम्हाला लगेच कळते की खरेदीदार जास्त आहेत की विक्रेते.
2️⃣ On Balance Volume (OBV)
OBV इंडिकेटर किंमत आणि Volume दोन्ही एकत्र वापरतो. हा इंडिकेटर सतत वाढत असेल तर याचा अर्थ खरेदीदबाव वाढतो आहे आणि कमी होत असेल तर विक्रीदबाव वाढतो आहे. हा Volume आणि Price यांचा सुंदर कॉम्बिनेशन आहे ज्यामुळे ट्रेंड बदल आधीच ओळखता येतो.
3️⃣ Volume Moving Average (VMA)
Volume Moving Average म्हणजे Volume ची सरासरी. उदाहरणार्थ, 20 दिवसांची सरासरी Volume पाहून आपण ठरवू शकतो की सध्याचा Volume सामान्य आहे की अचानक वाढला आहे. जर Volume सरासरीपेक्षा जास्त असेल, तर त्यामागे मोठा हलकल्लोळ (big move) येण्याची शक्यता असते.
4️⃣ VWAP (Volume Weighted Average Price)
VWAP म्हणजे दिवसातील सरासरी किंमत जी Volume च्या आधारावर मोजली जाते. हा इंडिकेटर खासकरून Intraday Traders साठी उपयोगी आहे. VWAP पेक्षा वर किंमत असेल तर मार्केट Strong मानले जाते, आणि खाली असेल तर Weak मानले जाते. संस्थात्मक गुंतवणूकदार (Institutional Traders) हा इंडिकेटर मोठ्या प्रमाणात वापरतात.
5️⃣ Accumulation/Distribution Line (A/D Line)
हा इंडिकेटर सांगतो की “Smart Money” मार्केटमध्ये प्रवेश करत आहे का बाहेर पडत आहे. जर किंमत वाढत असेल आणि A/D लाइनही वाढत असेल → मोठे गुंतवणूकदार खरेदी करत आहेत. पण किंमत वाढते आहे आणि A/D लाइन खाली जात आहे → ट्रेंड खोटा (Fake Breakout) असू शकतो.
📘 Volume Indicator कसा वाचावा?
Volume Indicator वाचण्यासाठी दोन गोष्टी लक्षात ठेवा:
1️⃣ Price Movement पहा – किंमत वाढते की घटते?
2️⃣ Volume पहा – त्याच वेळी ट्रेडिंग Activity वाढते की घटते?
जर दोन्ही एकाच दिशेने जात असतील तर ट्रेंडला बळ आहे. जर दोन्ही विरुद्ध दिशेने जात असतील, तर ट्रेंड बदलण्याची शक्यता असते.
🧩 Volume Indicator वापरण्याचे फायदे.
✅ ट्रेंडची ताकद ओळखता येते:
Volume वाढला तर त्याचा अर्थ ट्रेंडला आधार मिळतो.
✅ Breakout ची खात्री होते:
Volume वाढल्याशिवाय Breakout टिकत नाही. त्यामुळे Fake Breakout टाळता येतो.
✅ Reversal संकेत मिळतात:
जर किंमत वाढते पण Volume कमी होत असेल, तर ट्रेंड उलटण्याची शक्यता वाढते.
✅ Entry आणि Exit Points ठरवायला मदत:
Volume वाढताना खरेदी करा आणि कमी होताना नफा बुक करा.
✅ Institutional Activity ओळखता येते:
मोठ्या गुंतवणूकदारांची हालचाल Volume मध्ये लगेच दिसते.
💼 Volume Indicator चा वापर कसा करावा?
-
Volume + Price Analysis:
दोन्ही एकत्र पाहा. फक्त किंमत पाहून निर्णय घेऊ नका. -
Volume + Moving Average:
Volume Moving Average लावून unusual spikes ओळखा. -
Volume + RSI किंवा MACD:
Volume आणि इतर Momentum Indicators एकत्र वापरल्यास Decision अधिक अचूक होते. -
VWAP Strategy:
किंमत VWAP वर असेल तर खरेदी विचार करा, खाली असेल तर विक्रीचा विचार करा.
⚠️ लक्षात ठेवण्यासारख्या गोष्टी.
🔹 Volume प्रत्येक स्टॉकसाठी वेगवेगळा असतो — त्यामुळे इतरांशी तुलना करू नका.
🔹 Low Volume Stocks मध्ये Indicators कमी अचूक काम करतात.
🔹 नेहमी Volume डेटा Price Action सोबत वापरा, स्वतंत्र नाही.
अस्वीकरण: या लेखात दिलेली माहिती केवळ शैक्षणिक उद्देशाने आहे. जर तुम्हाला शेअर बाजारात गुंतवणूक करायची असेल, तर तुम्ही स्वतः शेअर बाजाराबद्दल जाणून घ्यावे किंवा आर्थिक सल्लागार आणि प्रमाणित तज्ञांचा सल्ला घ्यावा. शेअर बाजार धोकादायक आहे. कोणतीही गुंतवणूक करण्यापूर्वी, प्रमाणित आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला घ्या.
🏁 निष्कर्ष (Conclusion)
या लेखात सविस्तरपणे सांगितले आहे की, Volume Indicator हा शेअर बाजाराचा सर्वात विश्वासार्ह तांत्रिक निर्देशक आहे. तो तुम्हाला सांगतो की किंमतीमागे किती गुंतवणूकदारांचा खरा सहभाग आहे. फक्त Price पाहून ट्रेडिंग करू नका — Price + Volume या दोन्हींच्या आधारेच योग्य निर्णय घ्या. Volume समजून घेतल्यास तुम्ही Fake Breakouts, Weak Trends, आणि False Signals पासून स्वतःचा बचाव करू शकता. जर तुम्हाला या लेखात दिलेली माहिती आवडली असेल, तर कृपया या लेखाला लाईक, शेअर आणि कमेंट करा.
👉 हा लेख पण वाचा: Bollinger Band Indicator म्हणजे काय? | Bollinger Bands Trading Strategy मराठीत संपूर्ण माहिती.