चांदी ₹12,000 घसरून ₹2.36 लाख किलोवर आली तर सोने ₹1,232 स्वस्त होऊन ₹1.35 लाखांवर पोहोचले. प्रॉफिट बुकिंगमुळे सोन्या-चांदी दरात घसरण का झाली? (Silver Price Fall India) संपूर्ण विश्लेषण मराठीत.
गेल्या काही दिवसांपासून तेजीत असलेल्या मौल्यवान धातूंना अचानक ब्रेक लागला आहे. देशांतर्गत बाजारात Silver च्या किमतीत तब्बल ₹12,000 प्रति किलोची मोठी घसरण झाली असून भाव थेट ₹2.36 लाख प्रति किलोवर आले आहेत. त्याचवेळी सोन्याच्याही दरात ₹1,232 प्रति 10 ग्रॅमची घसरण नोंदवली गेली असून सोने ₹1.35 लाखांच्या पातळीवर आले आहे. या घसरणीमागे मुख्य कारण म्हणून प्रॉफिट बुकिंग (नफा वसुली) सांगितली जात आहे. मागील काही आठवड्यांत सोने-चांदीने ऐतिहासिक उच्चांक गाठल्यानंतर गुंतवणूकदारांनी नफा सुरक्षित करण्यासाठी विक्री केली आणि त्याचा थेट परिणाम दरांवर झाला.
प्रॉफिट बुकिंग म्हणजे नेमके काय?
प्रॉफिट बुकिंग म्हणजे एखाद्या गुंतवणुकीत मोठी वाढ झाल्यानंतर गुंतवणूकदारांनी मिळालेला नफा वसूल करण्यासाठी मालमत्ता विकणे. जेव्हा मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूकदार एकाच वेळी विक्री करतात, तेव्हा मागणी कमी होते आणि दर खाली येतात. सध्या सोन्या-चांदीच्या बाबतीत हेच चित्र पाहायला मिळत आहे.
चांदीत एवढी मोठी घसरण का? (Silver Price Fall India)
चांदीच्या किमतींमध्ये सोन्याच्या तुलनेत जास्त चढ-उतार दिसून येतात. कारण चांदी ही केवळ गुंतवणुकीचे साधन नसून ती औद्योगिक वापरासाठीही मोठ्या प्रमाणात वापरली जाते. इलेक्ट्रिक वाहने, सोलर पॅनेल, इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योगात चांदीचा वापर मोठ्या प्रमाणावर होतो. आंतरराष्ट्रीय बाजारात औद्योगिक मागणीबाबत अनिश्चितता वाढली की चांदीच्या दरांवर लगेच दबाव येतो. अलीकडे जागतिक पातळीवर व्याजदरांबाबत स्पष्ट संकेत न मिळाल्यामुळे आणि डॉलर मजबूत झाल्यामुळे चांदीवर विक्रीचा दबाव वाढला.
सोन्याच्या दरात घसरण, पण दीर्घकालीन ट्रेंड काय?
सोने पारंपरिकरित्या सुरक्षित गुंतवणूक (Safe Haven Asset) मानले जाते. महागाई, भू-राजकीय तणाव, आर्थिक मंदी यावेळी गुंतवणूकदार सोन्याकडे वळतात. मात्र, जेव्हा दर खूप वेगाने वाढतात, तेव्हा काही गुंतवणूकदार नफा वसुली करतात. सध्या सोन्याच्या दरात जी घसरण दिसते आहे, ती तांत्रिक दुरुस्ती (Technical Correction) मानली जात आहे. दीर्घकालीन दृष्टीने सोन्याचा ट्रेंड अजूनही मजबूत असल्याचे अनेक तज्ज्ञांचे मत आहे.
आंतरराष्ट्रीय घटकांचा प्रभाव.
देशांतर्गत दरांवर आंतरराष्ट्रीय बाजारातील हालचालींचा मोठा प्रभाव असतो. अमेरिकेतील व्याजदर धोरण, डॉलर निर्देशांक, कच्च्या तेलाच्या किमती आणि जागतिक आर्थिक परिस्थिती यांचा थेट परिणाम सोन्या-चांदीच्या दरांवर होतो. डॉलर मजबूत झाला की सोने-चांदी महाग होतात आणि मागणी कमी होते, परिणामी दर घसरतात. सध्या डॉलरमध्ये स्थिरता असूनही, उच्च पातळीवरील दरांमुळे गुंतवणूकदार सावध झाले आहेत.
भारतीय बाजारातील परिस्थिती.
भारतात लग्नसराई, सणासुदीचा हंगाम, तसेच ग्रामीण मागणी यामुळे सोन्या-चांदीच्या किमतींना आधार मिळतो. मात्र, जेव्हा दर खूप जास्त होतात, तेव्हा दागिन्यांची मागणी घटते. सध्या सोन्याचे दर ₹1.35 लाखांच्या आसपास असल्यामुळे अनेक ग्राहक खरेदी पुढे ढकलताना दिसत आहेत. यामुळेही बाजारावर दबाव आला आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय करावे?
अशा घसरणीच्या काळात घाईघाईने निर्णय घेणे टाळावे. जर तुम्ही दीर्घकालीन गुंतवणूकदार असाल, तर ही घसरण संधी ठरू शकते. टप्प्याटप्प्याने खरेदी (Systematic Buying) केल्यास सरासरी खरेदी किंमत कमी करता येते. मात्र, अल्पकालीन ट्रेडिंग करणाऱ्यांनी स्टॉप लॉस वापरणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
चांदी की सोने – कोणता पर्याय चांगला?
सोने अधिक स्थिर मानले जाते, तर चांदीत जास्त चढ-उतार असतात. जोखीम घेण्याची तयारी असलेल्या गुंतवणूकदारांसाठी चांदी आकर्षक ठरू शकते, तर सुरक्षितता हवी असेल तर सोने योग्य पर्याय आहे. दोन्हीमध्ये संतुलित गुंतवणूक केल्यास जोखीम कमी करता येते.
पुढील काळात दरांची दिशा काय?
तज्ज्ञांच्या मते, सध्या दिसणारी घसरण ही तात्पुरती आहे. जागतिक अनिश्चितता, महागाईचा दबाव आणि मध्यवर्ती बँकांची धोरणे पाहता, मध्यम ते दीर्घकालीन काळात सोन्या-चांदीच्या दरांना पुन्हा आधार मिळू शकतो. मात्र, अल्पकालीन काळात चढ-उतार सुरूच राहतील.
अस्वीकरण: या लेखात दिलेली माहिती केवळ शैक्षणिक उद्देशाने आहे. जर तुम्हाला शेअर बाजारात गुंतवणूक करायची असेल, तर तुम्ही स्वतः शेअर बाजाराबद्दल जाणून घ्यावे किंवा आर्थिक सल्लागार आणि प्रमाणित तज्ञांचा सल्ला घ्यावा. शेअर बाजार धोकादायक आहे. कोणतीही गुंतवणूक करण्यापूर्वी, प्रमाणित आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला घ्या.
निष्कर्ष
चांदी ₹12 हजारांनी घसरून ₹2.36 लाख प्रति किलोवर आणि सोने ₹1,232 स्वस्त होऊन ₹1.35 लाखांवर येणे हे बाजारातील नैसर्गिक चक्राचा भाग आहे. प्रॉफिट बुकिंगमुळे आलेली ही घसरण गुंतवणूकदारांसाठी धोक्यापेक्षा संधी ठरू शकते, जर योग्य नियोजन आणि संयम ठेवला तर. बाजारातील घडामोडींवर लक्ष ठेवून, दीर्घकालीन दृष्टीने विचार केल्यास सोन्या-चांदीतील गुंतवणूक अजूनही फायदेशीर ठरू शकते.
हा पण लेख वाचा: Jio ते Zepto IPO लाट: लिस्टिंग गेनच्या नादात नुकसान टाळा | Jio Zepto IPO। गुंतवणूक मार्गदर्शक मराठी.