PB Ratio म्हणजे काय? | Price to Book Ratio ची संपूर्ण माहिती (2025).

PB Ratio म्हणजे काय?, ते या लेखात जाणून घेऊया, Price to Book Ratio चे अर्थ, सूत्र, उपयोग, फायदे-तोटे आणि गुंतवणूक करताना PB Ratio कसा वापरावा याची संपूर्ण माहिती (2025).

शेअर मार्केटमध्ये गुंतवणूक करताना कंपनीचे valuation (मूल्यांकन) समजून घेणे खूप महत्त्वाचे असते. गुंतवणूकदार कंपनी स्वस्त आहे की महाग, हे वेगवेगळ्या financial ratios च्या मदतीने ठरवतात. त्यातील एक महत्त्वाचा ratio म्हणजे PB Ratio म्हणजेच Price to Book Ratio. 2025 मध्ये value investing अधिक लोकप्रिय होत असताना, PB Ratio चे महत्त्व आणखी वाढले आहे.

या लेखात आपण सविस्तर पाहू:

• PB Ratio म्हणजे काय?

• Book Value म्हणजे काय?

• PB Ratio कसा काढतात?

• PB Ratio किती असावा?

• High PB vs Low PB – काय योग्य?

• PB Ratio चा वापर करून गुंतवणूक कशी करावी?

• कोणत्या sectors मध्ये PB महत्वाचा असतो?

चला, सुरुवात करूया.

🔍 PB Ratio म्हणजे काय?

PB Ratio = Price to Book Ratio
हा ratio कंपनीच्या market price आणि तिच्या Book Value मधील तुलना दाखवतो.

सोप्या भाषेत:

• कंपनीच्या प्रत्येक ₹1 Net Assets (book value) साठी गुंतवणूकदार किती रुपये द्यायला तयार आहेत, हे PB Ratio सांगतो.

उदाहरण:

• जर PB Ratio = 2 असेल, म्हणजे कंपनीच्या 1 रुपयाच्या मालमत्तेसाठी तुम्ही 2 रुपये देत आहात.

💡 Book Value म्हणजे काय?

Book Value = Total Assets – Total Liabilities

Book Value म्हणजे कंपनीकडे असलेली निव्वळ मालमत्ता (Net Worth).

उदाहरण:

• कंपनीचे Total Assets = ₹500 crore

• कंपनीचे Total Liabilities = ₹200 crore

• Book Value = ₹300 crore

जर कंपनीचे 1 crore shares असतील:

Book Value Per Share (BVPS) = ₹300 crore / 1 crore shares = ₹300

⚙️ PB Ratio कसा काढतात?

सोपे सूत्र:

PB Ratio = Market Price Per Share / Book Value Per Share

उदा.:

• Market Price = ₹900

• Book Value Per Share = ₹300

PB Ratio = 900 / 300 = 3

म्हणजे गुंतवणूकदार book value पेक्षा 3 पट अधिक पैसे देत आहेत.

🧩 PB Ratio किती असावा? योग्य PB किती?

याचे एक ठरलेले मापदंड नसते. PB हे sector, industry, company growth, profitability यावर अवलंबून बदलते.

पण काही सामान्य संकेत असे:

📊 Low PB Ratio म्हणजे शेअर स्वस्त का?

PB Ratio कमी असेल तर:

• शेअर त्याच्या Book Value पेक्षा कमी किंमतीत उपलब्ध असतो.

• Value investors साठी आकर्षक किंमत.

• पण कधी कधी Low PB म्हणजे:

  • कंपनीचे व्यवसाय मॉडेल खराब आहे.

  • Return on Equity (ROE) कमी आहे.

  • Debt जास्त आहे.

म्हणून Low PB म्हणजे नेहमी चांगली कंपनी असे नाही.

🧭 High PB Ratio म्हणजे शेअर महाग का?

PB जास्त असेल तर:

• गुंतवणूकदार company growth वर जास्त विश्वास ठेवतात.

• Brand strong असतो.

• ROE जास्त असते.

• Future earnings मजबूत असतात.

उदा.:

• IT कंपन्यांचे PB Ratio नेहमी जास्त असतात.

• Banking आणि NBFC कंपन्यांचे PB moderate असतात.

• Metal किंवा PSU कंपन्यांचे PB कमी असतात.

🧮 PB Ratio चा वापर कसा करावा? (Investor Guide)

PB Ratio हे valuation समजायला मदत करते, पण एकट्याने वापरू नये. इतर indicators सोबत पाहायला हवे.

1. PB + ROE

• ROE जास्त + PB कमी = Strong value pick

• ROE कमी + PB जास्त = Avoid

उदाहरण:

• Company A → PB = 1.2, ROE = 18% → Good

• Company B → PB = 5, ROE = 7% → Overvalued

2. PB + Debt

• कमी debt असलेल्या कंपन्यांचा PB अधिक असतो.

• जास्त debt असलेल्या कंपन्यांचा PB कमी असतो.

3. PB Sector Comparison

त्याच sector मधील कंपन्यांचे PB Ratio compare करणे योग्य राहते.

उदा.:

• Banking sector मध्ये PB सर्वात महत्वाचा असतो.

• IT sector मध्ये PB पेक्षा PE अधिक महत्वाचा असतो.

• Real Estate व PSU sector मध्ये PB सहसा कमी असतो.

4. PB Historically Compare करा.

कंपनीचा 5–10 वर्षांचा PB trend पाहणे फायदेशीर:

• आजचा PB = historical average पेक्षा कमी → Undervalued zone

• आजचा PB = historical average पेक्षा जास्त → Overvalued zone

📈 PB Ratio सर्वात जास्त कुठे वापरतात? (Industries)

1. Banking आणि Financial Sector

सर्वात महत्वाचा ratio. कारण bank ची assets = loans आणि liabilities = deposits.

2. Insurance Sector

Book value ने valuation करणे चांगले.

3. NBFCs (Finance Companies)

PB + ROE सर्वोत्तम combination.

4. Manufacturing कंपन्या

PB उपयुक्त, पण PE सोबत बघावा.

5. PSU Stocks

बहुतेक PSU कंपन्यांचा PB खूपच कमी असतो.

🧩 PB Ratio च्या मदतीने शेअर निवडीचे Practical Example.

मानूया दोन बँकांचे PB आणि ROE असे:

कुठली चांगली?

• Bank A बघता स्वस्त दिसते (PB 0.9), पण ROE फक्त 8%.

• Bank B किंमतीने महाग (PB 2.2), पण ROE 16% आणि growth जास्त.

➡ Bank B गुंतवणुकीसाठी चांगली निवड.

💡 PB Ratio चे फायदे.

• कंपनी undervalued आहे की नाही हे कळते.

• Financial कंपन्यांसाठी अतिशय उपयुक्त.

• Assets heavy industries साठी बरोबर valuation दाखवतो.

• Risk कमी करण्यास मदत होते.

⚠️ PB Ratio चे तोटे.

• IT, Digital, Tech कंपन्यांसाठी कमी उपयोगी.

• Book Value वास्तविक market value दाखवत नाही.

• Intangible assets (Brand, Goodwill) consideration घेत नाही.

• Loss making companies मध्ये चुकीचे संकेत देतो.

🧩 PB Ratio कधी वापरू नये?

• High growth IT कंपन्या

• Digital business (Zomato, Paytm सारख्या)

• Negative net worth असलेल्या कंपन्या

• High intangible assets असलेल्या कंपन्या

📘 PB Ratio vs PE Ratio – फरक.