Jio आणि Zepto IPO मुळे बाजारात उत्साह, पण लिस्टिंग गेनच्या नादात गुंतवणूक धोकादायक ठरू शकते. IPO मध्ये पैसे लावण्यापूर्वी कोणती काळजी घ्यावी? (Jio Zepto IPO) संपूर्ण मार्गदर्शक मराठीत.
भारतीय शेअर बाजारात सध्या IPO (Initial Public Offering) ची अक्षरशः लाट आलेली आहे. मोठ्या कॉर्पोरेट कंपन्यांपासून ते नव्या स्टार्टअप्सपर्यंत सर्वांनाच भांडवली बाजारात उतरण्याची घाई झालेली दिसते. Reliance Jio Platforms, Zepto यांसारखी मोठी आणि लोकप्रिय नावे IPOच्या चर्चेत असल्यामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये प्रचंड उत्साह आहे.
मात्र, हाच उत्साह कधी कधी गुंतवणूकदारांसाठी धोकादायक ठरू शकतो. विशेषतः लिस्टिंग गेन मिळवण्याच्या नादात चुकीचा निर्णय घेतला, तर “घेण्याचे देणे” होण्याचीही शक्यता नाकारता येत नाही. या लेखात आपण IPOची सद्यस्थिती, गुंतवणूकदारांचा वाढता उत्साह, संभाव्य धोके आणि शहाणपणाने IPOमध्ये कशी गुंतवणूक करावी याचा सविस्तर आढावा घेणार आहोत.
IPOची सध्याची परिस्थिती: बाजारात इतकी घाई का? (Jio Zepto IPO)
गेल्या काही वर्षांत भारतीय अर्थव्यवस्थेचा वेग वाढला आहे. डिजिटल क्रांती, स्टार्टअप इकोसिस्टमचा विस्तार, परदेशी गुंतवणूक आणि रिटेल गुंतवणूकदारांची वाढती संख्या – या सगळ्याचा परिणाम IPO बाजारावर दिसून येतो.
पूर्वी IPO म्हणजे फक्त मोठ्या उद्योगसमूहांची मक्तेदारी होती. आज मात्र टेक स्टार्टअप्स, फिनटेक, ई-कॉमर्स, क्विक-कॉमर्स, हेल्थटेक अशा विविध क्षेत्रांतील कंपन्या थेट बाजारात येत आहेत. Jio, Zeptoसारखी नावे असल्यामुळे “हा IPO मिस झाला तर मोठी संधी हातची जाईल” अशी मानसिकता अनेक गुंतवणूकदारांमध्ये निर्माण होत आहे.
लिस्टिंग गेनचा मोह: फायदा की फसवणूक?
अनेक गुंतवणूकदार IPOमध्ये गुंतवणूक करताना दीर्घकालीन विचार करत नाहीत. त्यांचा एकच उद्देश असतो – लिस्टिंग डे ला शेअर प्रीमियमवर विकून पटकन नफा कमवणे.
गेल्या काही IPOंमध्ये 30%, 50% तर कधी 100% पेक्षा जास्त लिस्टिंग गेन मिळाल्याची उदाहरणे आहेत. सोशल मीडियावर, व्हॉट्सॲप ग्रुप्समध्ये हे आकडे पाहून नवखे गुंतवणूकदार आकर्षित होतात. पण इथेच धोका दडलेला असतो.
वास्तव काय सांगते?
-
प्रत्येक IPO लिस्टिंग गेन देतोच असे नाही
-
काही IPO लिस्टिंगच्या पहिल्याच दिवशी इश्यू प्राईसच्या खाली येतात
-
ओव्हरहायपमुळे शेअरची किंमत अवास्तव वाढलेली असते
अशा वेळी लिस्टिंग गेनच्या आशेने घेतलेला शेअर, उलट तोट्याचे कारण ठरू शकतो.
Jio, Zepto यांसारख्या मोठ्या नावांचा प्रभाव.
Jio किंवा Zeptoसारखी नावे ऐकली की गुंतवणूकदारांना “ही तर ब्रँडेड कंपनी आहे, यात धोका कसला?” असे वाटते. पण शेअर बाजारात ब्रँडपेक्षा व्हॅल्युएशन महत्त्वाचे असते.
-
कंपनी नफ्यात आहे का?
-
महसूल किती वेगाने वाढतो आहे?
-
भविष्यातील ग्रोथ आधीच किंमतीत समाविष्ट तर नाही ना?
हे प्रश्न विचारणे अत्यंत गरजेचे आहे. केवळ नाव मोठे आहे म्हणून IPO सुरक्षित ठरेल, ही धारणा चुकीची ठरू शकते.
IPOमध्ये गुंतवणूक करताना होणाऱ्या सामान्य चुका.
1. DRHP न वाचता अर्ज करणे.
IPO येतो, न्यूज वाचली, मित्रांनी सांगितले म्हणून थेट अर्ज – ही सगळ्यात मोठी चूक आहे. Draft Red Herring Prospectus (DRHP) वाचल्याशिवाय गुंतवणूक करणे म्हणजे डोळे बंद करून गाडी चालवण्यासारखे आहे.
2. GMP (Grey Market Premium) वर अतीविश्वास.
GMP हा फक्त अंदाज असतो, हमी नाही. GMP जास्त आहे म्हणून IPO नक्कीच फायदेशीर ठरेल, असे समजणे धोकादायक ठरू शकते.
3. दीर्घकालीन की अल्पकालीन – उद्दिष्टच ठरलेले नसणे.
तुम्ही IPO फक्त लिस्टिंग गेनसाठी घेत आहात की दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी? हा निर्णय आधीच ठरवलेला हवा.
IPOमध्ये गुंतवणूक करताना काय तपासावे?
✔ कंपनीचा व्यवसाय मॉडेल
कंपनी पैसे कसे कमावते? तिचा व्यवसाय टिकाऊ आहे का?
✔ आर्थिक कामगिरी
नफा, महसूल वाढ, कर्जाची पातळी – हे सगळे घटक महत्त्वाचे आहेत.
✔ प्रमोटर्स आणि मॅनेजमेंट
प्रमोटर्सचा ट्रॅक रेकॉर्ड स्वच्छ आहे का?
✔ इश्यू प्राईस आणि व्हॅल्युएशन
कंपनीचे व्हॅल्युएशन प्रतिस्पर्ध्यांच्या तुलनेत वाजवी आहे का?
रिटेल गुंतवणूकदारांसाठी खास सल्ला.
-
IPOमध्ये संपूर्ण भांडवल गुंतवू नका
-
पोर्टफोलिओ डिव्हर्सिफाय ठेवा
-
प्रत्येक IPO “मस्ट अप्लाय” नसतो, हे लक्षात ठेवा
-
गरज वाटल्यास तज्ञांचा सल्ला घ्या
अस्वीकरण: या लेखात दिलेली माहिती केवळ शैक्षणिक उद्देशाने आहे. जर तुम्हाला शेअर बाजारात गुंतवणूक करायची असेल, तर तुम्ही स्वतः शेअर बाजाराबद्दल जाणून घ्यावे किंवा आर्थिक सल्लागार आणि प्रमाणित तज्ञांचा सल्ला घ्यावा. शेअर बाजार धोकादायक आहे. कोणतीही गुंतवणूक करण्यापूर्वी, प्रमाणित आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला घ्या.
निष्कर्ष
Jio ते Zepto पर्यंत IPOची चर्चा असली तरी, प्रत्येक IPO सोन्याची संधीच असेल असे नाही. लिस्टिंग गेनच्या मोहात अडकून, कंपनीचा अभ्यास न करता गुंतवणूक केली तर नफा ऐवजी नुकसान होण्याची शक्यता जास्त असते. शेअर बाजारात टिकून राहायचे असेल, तर उत्साहापेक्षा शहाणपण, अभ्यास आणि संयम या गोष्टी जास्त महत्त्वाच्या आहेत. IPO घ्या, पण विचार करून घ्या – कारण चुकीचा निर्णय घेतला, तर “घेण्याचे देणे” होण्यासाठी वेळ लागत नाही.
हा पण लेख वाचा: Trump Tariff Bill: भारतावर 500% टॅरिफ? या शेअर्समध्ये मोठी घसरण.