Balance Sheet म्हणजे काय? | Balance Sheet चे अर्थ, घटक आणि उदाहरण.

Balance Sheet म्हणजे काय?, हे या लेखात जाणूनघेऊया — कंपनीची मालमत्ता, कर्ज आणि भांडवल कसे दाखवले जाते, Balance Sheet चे उदाहरण आणि त्याचे महत्त्व मराठीत समजून घेऊया.

जर तुम्ही व्यवसाय, अकाउंटिंग किंवा इन्व्हेस्टमेंट क्षेत्रात आहात, तर तुम्ही Balance Sheet (ताळेबंद) हा शब्द नक्की ऐकला असेल. पण अनेकांना याचा नेमका अर्थ आणि उपयोग माहीत नसतो. Balance Sheet म्हणजे कंपनीची आर्थिक स्थिती दाखवणारा आरसा आहे. यात कंपनीकडे असलेली संपत्ती, कर्ज आणि मालकाचे भांडवल यांचा ताळमेळ दाखवला जातो.

या लेखात आपण जाणून घेऊया —

• Balance Sheet म्हणजे काय?

• त्याचे घटक (Assets, Liabilities, Capital)

• Balance Sheet चे उदाहरण

• त्याचे महत्त्व आणि उपयोग

🧩 Balance Sheet म्हणजे काय?

Balance Sheet (ताळेबंद) हा एक आर्थिक अहवाल (Financial Statement) आहे जो एका ठराविक तारखेला कंपनीची आर्थिक स्थिती दाखवतो.
यामध्ये कंपनीकडे किती मालमत्ता (Assets) आहे, किती कर्ज (Liabilities) आहे आणि मालकाचा हिस्सा (Owner’s Equity) किती आहे हे समजते.

सोप्या भाषेत सांगायचे तर — Balance Sheet म्हणजे व्यवसायात किती येणे आहे, किती देणे आहे आणि मालकाचा स्वतःचा हिस्सा किती आहे याचे चित्र.

⚖️ Balance Sheet चे मूलभूत समीकरण.

Balance Sheet चे मुख्य समीकरण असे आहे:

Assets= Liabilities + Owner’s Equity

याचा अर्थ —
कंपनीकडे असलेली सर्व मालमत्ता ही कर्ज (Liabilities) आणि मालकाचे भांडवल (Equity) यांच्या एकत्रित रकमेच्या बरोबर असते.

🏦 Balance Sheet चे तीन मुख्य भाग.

1️⃣ Assets (मालमत्ता)

कंपनीकडे असलेल्या सर्व गोष्टी ज्या भविष्यात नफा किंवा फायदा देतील, त्यांना मालमत्ता म्हणतात.
Assets चे प्रकार:

• Current Assets (वर्तमान मालमत्ता): एक वर्षात रोखात रूपांतर होणाऱ्या मालमत्ता
  उदाहरणे: Cash, Bank Balance, Debtors, Stock

• Fixed Assets (स्थिर मालमत्ता): दीर्घकाळ वापरासाठी असलेली मालमत्ता
  उदाहरणे: Land, Building, Machinery, Furniture

2️⃣ Liabilities (देयते / कर्जे)

कंपनीने इतरांकडून घेतलेले पैसे किंवा देणे बाकी असलेले दायित्व म्हणजे Liabilities.
Liabilities चे प्रकार:

• Current Liabilities (वर्तमान देयते): १ वर्षात फेडायची देयके
  उदाहरणे: Creditors, Outstanding Expenses, Short-term Loans

• Long-term Liabilities (दीर्घकालीन देयते): १ वर्षानंतर फेडायची कर्जे
  उदाहरणे: Bank Loan, Debentures

3️⃣ Owner’s Equity (भांडवल / मालकाचा हिस्सा)

कंपनी सुरू करताना मालकाने घातलेले पैसे आणि व्यवसायातून मिळालेला नफा (Profit) यांचा एकत्रित भाग म्हणजे Owner’s Equity. हे दाखवते की कंपनीच्या एकूण मालमत्तेत मालकाचा किती हिस्सा आहे.

📋 Balance Sheet चे उदाहरण

👉 इथे बघा,
Assets = Liabilities + Owner’s Equity
म्हणजेच ताळेबंद “Balance” आहे ✅

📈 Balance Sheet का महत्वाची आहे?

1. कंपनीची आर्थिक स्थिती समजते
   — कंपनीकडे किती रोख, मालमत्ता आणि कर्ज आहे हे स्पष्टपणे दिसते.

2. गुंतवणूकदारांना निर्णय घ्यायला मदत होते
   — गुंतवणूक करण्यापूर्वी गुंतवणूकदार Balance Sheet पाहून कंपनी स्थिर आहे का ते तपासतात.

3. बँक किंवा कर्ज देणाऱ्यांसाठी उपयुक्त
   — बँक कर्ज देताना कंपनीची Balance Sheet पाहून निर्णय घेते.

4. व्यवसाय नियोजनासाठी उपयोगी
   — व्यवसाय वाढवायचा असेल तर कुठे गुंतवणूक करावी, कर्ज किती आहे हे समजते.

5. टॅक्स आणि ऑडिटसाठी आवश्यक
   — Balance Sheet हे प्रत्येक व्यवसायासाठी कायदेशीरदृष्ट्या आवश्यक असते.

📚 Balance Sheet तयार करताना लक्षात ठेवण्याच्या गोष्टी.

• नेहमी एखाद्या विशिष्ट तारखेपर्यंतची माहिती दाखवावी (उदा. 31 मार्च 2025).

• Debit = Credit या तत्त्वावर Balance Sheet तयार करावी.

• सर्व आकडे अचूक आणि तपासून घ्यावेत.

• Profit & Loss Account मधील नफा किंवा तोटा शेवटी Owner’s Equity मध्ये जोडला किंवा वजा केला जातो.

🧮 Balance Sheet व Profit & Loss यांतील फरक.