Indian Economy: आव्हाने मोठी, पण भारताच्या अर्थव्यवस्थेत आहे दम | World Bank, IMF रिपोर्ट.

Indian Economy वर World Bank, IMF आणि Moody’s यांचा विश्वास. जागतिक आर्थिक आव्हाने असूनही भारताची अर्थव्यवस्था मजबूत का आहे? संपूर्ण विश्लेषण वाचा.

गेल्या काही वर्षांत जागतिक अर्थव्यवस्थेत मोठी अस्थिरता पाहायला मिळाली. महागाई, युद्धजन्य परिस्थिती, व्याजदरवाढ, पुरवठा साखळीतील अडथळे आणि मंदीची भीती यामुळे अनेक देशांची आर्थिक गती मंदावली. अशा परिस्थितीत भारताबाबत मात्र आंतरराष्ट्रीय संस्थांकडून सकारात्मक सूर ऐकू येत आहे. आधी World Bank (वर्ल्ड बँक) आणि आता International Monetary Fund (IMF) तसेच Moody’s सारख्या नामांकित एजन्सींनी स्पष्टपणे सांगितले आहे की, “आव्हाने निश्चितच मोठी आहेत, पण भारताच्या अर्थव्यवस्थेत ती पेलण्याची ताकद आहे.”

या ब्लॉगमध्ये आपण 1200 शब्दांत सविस्तरपणे पाहूया की भारताची अर्थव्यवस्था कोणत्या अडचणींचा सामना करत आहे, तरीही आंतरराष्ट्रीय एजन्सी भारताबद्दल आशावादी का आहेत, आणि पुढील काळात भारतासाठी कोणत्या संधी निर्माण होऊ शकतात.

जागतिक आर्थिक पार्श्वभूमी: संकटांचा काळ.

सध्या जागतिक पातळीवर आर्थिक अनिश्चितता आहे. अमेरिका आणि युरोपमध्ये व्याजदर उच्च पातळीवर आहेत. चीनची वाढ अपेक्षेपेक्षा कमी आहे. रशिया-युक्रेन युद्ध, मध्यपूर्वेतील तणाव आणि ऊर्जा किमतींमधील चढ-उतार याचा थेट परिणाम जागतिक व्यापारावर होत आहे.

अशा परिस्थितीत अनेक विकसनशील देशांवर कर्जाचा बोजा वाढला आहे. चलन अवमूल्यन, परकीय गुंतवणूक कमी होणे आणि बेरोजगारी यांसारख्या समस्या उभ्या राहत आहेत. मात्र, भारत या चित्रात काहीसा वेगळा दिसतो.

वर्ल्ड बँकेचा भारतावर विश्वास. (Indian Economy)

वर्ल्ड बँकेने आपल्या अलीकडील अहवालात भारताच्या आर्थिक वाढीचा अंदाज इतर मोठ्या अर्थव्यवस्थांच्या तुलनेत जास्त ठेवला आहे. त्यांच्या मते,

• भारताचा GDP वाढदर 6% पेक्षा अधिक राहण्याची शक्यता

• देशांतर्गत मागणी मजबूत

• सरकारी भांडवली खर्च (Capital Expenditure) सातत्याने वाढत आहे

वर्ल्ड बँकेने हेही मान्य केले आहे की महागाई, जागतिक मंदी आणि वित्तीय तूट ही आव्हाने आहेत. पण भारताची धोरणात्मक तयारी आणि आर्थिक सुधारणा या आव्हानांवर मात करू शकतात.

IMF आणि Moody’s काय म्हणतात?

IMF ने भारताला “जागतिक वाढीचा इंजिन” असे संबोधले आहे. त्यांच्या मते, पुढील काही वर्षांत जागतिक GDP वाढीमध्ये भारताचा वाटा मोठा असू शकतो.

Moody’s सारख्या रेटिंग एजन्सीनेही भारताच्या आर्थिक मूलभूत घटकांवर (fundamentals) विश्वास व्यक्त केला आहे. त्यांनी सांगितले की:

• बँकिंग क्षेत्र तुलनेने मजबूत आहे

• सरकारी सुधारणांमुळे गुंतवणूक वातावरण सुधारले आहे

• डिजिटल अर्थव्यवस्था वेगाने वाढत आहे

भारतासमोरील प्रमुख आव्हाने.

आशावाद असला तरी आव्हाने कमी नाहीत. ती समजून घेणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.

1. महागाईचा दबाव

इंधन, अन्नधान्य आणि रोजच्या गरजेच्या वस्तूंच्या किमती वाढल्यास सर्वसामान्यांवर परिणाम होतो. रिझर्व्ह बँकेसमोर महागाई नियंत्रण हे मोठे आव्हान आहे.

2. बेरोजगारी आणि कौशल्य दरी

तरुण लोकसंख्या ही भारताची ताकद आहे, पण त्यांना योग्य रोजगार देणे हे मोठे आव्हान आहे. स्किल डेव्हलपमेंटवर अधिक भर देणे गरजेचे आहे.

3. जागतिक घडामोडींचा परिणाम

जागतिक मंदी, व्यापार युद्धे किंवा भू-राजकीय तणाव याचा परिणाम भारताच्या निर्यातीवर होऊ शकतो.

तरीही भारतात “दम” का आहे?

आंतरराष्ट्रीय एजन्सी भारताबद्दल सकारात्मक का आहेत, याची काही ठोस कारणे आहेत.

1. मजबूत देशांतर्गत मागणी

भारताची लोकसंख्या मोठी असल्यामुळे अंतर्गत बाजारपेठ खूप मोठी आहे. जागतिक मागणी कमी झाली तरी देशांतर्गत वापर अर्थव्यवस्थेला आधार देतो.

2. सरकारी भांडवली खर्च

रस्ते, रेल्वे, बंदरे, विमानतळ आणि डिजिटल पायाभूत सुविधा यावर सरकार मोठ्या प्रमाणावर खर्च करत आहे. यामुळे रोजगारनिर्मिती होते आणि दीर्घकालीन वाढीला चालना मिळते.

3. ‘मेक इन इंडिया’ आणि उत्पादन क्षेत्र

‘मेक इन इंडिया’ उपक्रमामुळे भारत हळूहळू जागतिक उत्पादन केंद्र म्हणून उभा राहत आहे. इलेक्ट्रॉनिक्स, संरक्षण, ऑटोमोबाईल आणि सोलर एनर्जी यासारख्या क्षेत्रात मोठ्या गुंतवणुका येत आहेत.

4. डिजिटल क्रांती

UPI, डिजिटल बँकिंग, फिनटेक आणि ई-गव्हर्नन्समुळे भारताची अर्थव्यवस्था अधिक पारदर्शक आणि कार्यक्षम बनत आहे. हीच बाब आंतरराष्ट्रीय संस्थांना भारताकडे आकर्षित करते.

गुंतवणूकदारांचा भारताकडे वाढता कल.

परकीय थेट गुंतवणूक (FDI) आणि देशांतर्गत गुंतवणूकदार दोघेही भारताकडे आशेने पाहत आहेत. स्टार्टअप इकोसिस्टम, युनिकॉर्न कंपन्या आणि टेक्नॉलॉजी आधारित उद्योग यामुळे भारताची प्रतिमा “भविष्यातील अर्थव्यवस्था” अशी तयार होत आहे.

IMF आणि Moody’s यांच्या मते, दीर्घकालीन दृष्टीने भारत गुंतवणुकीसाठी आकर्षक राहू शकतो, कारण येथे लोकसंख्यात्मक लाभ (Demographic Dividend) अजूनही शिल्लक आहे.

पुढील वाटचाल: भारतासाठी संधी.

पुढील काही वर्षांत भारतासाठी अनेक संधी आहेत:

• ग्रीन एनर्जी आणि सोलर सेक्टर

• उत्पादन क्षेत्रातील निर्यात

• डिजिटल सेवा आणि AI आधारित उद्योग

• पायाभूत सुविधा आणि रिअल इस्टेट

जर धोरणात्मक सातत्य आणि सुधारणा कायम राहिल्या, तर भारत जगातील टॉप 3 अर्थव्यवस्थांमध्ये स्थान मिळवू शकतो, असा विश्वास अनेक तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.

अस्वीकरण: या लेखात दिलेली माहिती केवळ शैक्षणिक उद्देशाने आहे. जर तुम्हाला शेअर बाजारात गुंतवणूक करायची असेल, तर तुम्ही स्वतः शेअर बाजाराबद्दल जाणून घ्यावे किंवा आर्थिक सल्लागार आणि प्रमाणित तज्ञांचा सल्ला घ्यावा. शेअर बाजार धोकादायक आहे. कोणतीही गुंतवणूक करण्यापूर्वी, प्रमाणित आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला घ्या.